Over een schilderij dat ik niet van plan was te maken, een liefdevolle aanwezigheid en de vraag of kunst meer met ons doet dan we denken.
Meer dan een mooie afbeelding
Er zijn van die schilderijen waar je naar kijkt en denkt: mooi.
En er zijn schilderijen waar je naar kijkt en iets anders gebeurt.
Je blijft kijken. Niet omdat je precies kunt uitleggen wat je zo mooi vindt. Sterker nog, misschien kun je het helemaal niet uitleggen. Er is geen duidelijk beeld van een landschap, geen gezicht dat je herkent, geen verhaal dat je met je verstand kunt ontcijferen.
En toch gebeurt er iets.
Dat had ik met een van mijn eigen schilderijen: Guided.
En het grappige is: ik was helemaal niet van plan om Guided te maken.
Het schilderij dat iets anders werd
Guided is ontstaan met pouring. Een manier van schilderen waarbij je verf op een doek giet en vervolgens laat stromen, mengen en bewegen.
Wie weleens met pouring heeft gewerkt weet dat je daarmee een interessant probleem hebt.
Je kunt een plan hebben. Maar de verf heeft daar vervolgens nogal weinig boodschap aan.
Je kunt nog zo zorgvuldig bedenken welke kleuren je wilt gebruiken, waar iets moet komen en hoe het eindresultaat eruit moet zien. Zodra de verf begint te stromen, ontstaat er een samenspel waar je maar beperkt controle over hebt.
En dat was bij dit schilderij niet anders. Wat uiteindelijk op het doek verscheen, leek eigenlijk nauwelijks op wat ik aanvankelijk probeerde te creëren. Maar toen het schilderij klaar was en ergens in huis hing, gebeurde er iets merkwaardigs.
Ik bleef ernaar kijken.
Die aanwezigheid
Niet bewust. Ik liep erlangs en mijn aandacht ging ernaartoe. Ik zat ergens en keek er even naar. Ik kwam de kamer binnen en merkte dat mijn ogen er opnieuw naartoe trokken.
Het schilderij had iets zachts. Iets liefdevols. Een soort aanwezigheid.
En daar begon het voor mij interessant te worden. Want wat zag ik eigenlijk?
Ik zag er een liefdevolle, beschermende aanwezigheid in. Voor mij heeft die iets van Jezus.
Maar ik realiseer mij heel goed dat iemand anders daar misschien helemaal geen Jezus in ziet. Misschien ziet iemand Maria. Een engel. Een overleden dierbare. Een spirituele gids. Een heilige. Of gewoon een bepaalde vorm van energie. En misschien ziet iemand helemaal niets van dat alles. Ook prima.
Want uiteindelijk is het niet mijn taak om jou te vertellen wat jij in een schilderij moet zien.
Misschien is dat juist wel een van de mooiste dingen aan abstracte kunst.
Wat zie jij?
Bij een realistisch schilderij is het redelijk overzichtelijk. Je ziet een boom. Een vrouw. Een huis. Een landschap. Bij abstracte kunst ligt dat anders. Er wordt minder voor je ingevuld. Er is geen duidelijk verhaal waar je je aan hoeft vast te houden. Je kijkt naar kleur, vorm, beweging, licht, contrast en compositie en jouw eigen brein doet vervolgens de rest.
En dat maakt abstracte kunst voor mij zo fascinerend.
Want twee mensen kunnen naar exact hetzelfde abstracte schilderij kijken en iets totaal anders ervaren. De een voelt rust. De ander verdriet. De derde ziet een herinnering.
En de vierde denkt waarschijnlijk gewoon: ‘Dat kan mijn kind van 3 jaar beter’.
Ook dat mag.
Maar waarom blijft zo'n schilderij je aandacht trekken?
Dat is de vraag waar ik steeds meer over ben gaan nadenken.
Want als kunst alleen maar bedoeld is om een ruimte mooi aan te kleden, waarom kan een bepaald schilderij je dan raken? Waarom kan een bepaald kunstwerk je rustig maken? Waarom kan een kleurcombinatie je ontroeren? Waarom kan een schilderij herinneringen oproepen waarvan je niet eens wist dat ze nog ergens in je zaten?
En misschien nog interessanter: Kan kunst helend zijn?
Ik denk van wel.
Kunst is meer dan decoratie
Ik geloof steeds minder in het idee dat een schilderij slechts decoratie is.
Natuurlijk mag dat. Je kunt een abstract schilderij kopen omdat het prachtig staat boven je bank. Omdat de kleuren perfect passen bij je interieur. Omdat je een lege muur hebt en denkt: hier moet iets. Niets mis mee.
Misschien is dat ook waarom mensen zo zorgvuldig zoeken naar kunst voor hun interieur. Een abstract schilderij voor de woonkamer is uiteindelijk veel meer dan iets om een lege muur mee op te vullen. De kleuren, vormen en sfeer van een kunstwerk kunnen mede bepalen hoe een ruimte voelt.
En misschien is dat ook waarom originele kunst zo anders kan voelen dan een willekeurige afbeelding uit een woonwinkel. Je haalt niet alleen iets moois in huis, maar iets waar een mens tijd, aandacht, gevoel en intentie in heeft gelegd.
Maar kunst kan zoveel meer zijn. Een schilderij kan een ruimte veranderen. Niet alleen omdat het letterlijk iets toevoegt aan de inrichting, maar omdat het iets met de sfeer kan doen. Een schilderij kan je aandacht vertragen, je energie geven en soms kan het je uitnodigen om even stil te worden. Naar binnen te gaan. Te voelen.
Helende kunst
Ik gebruik daarom steeds vaker de term helende kunst.
Niet omdat ik geloof dat een schilderij een gebroken been kan genezen of dat je je huisarts kunt vervangen door een canvas van 61 bij 71 centimeter.
Heling is voor mij ook iets anders dan genezing. Heling gaat voor mij over heel worden.
Over thuiskomen bij jezelf, ruimte maken, verzachten. Over datgene wat lange tijd onder de oppervlakte zat weer durven aankijken.
En als een kunstwerk je daarbij kan helpen, al is het maar doordat je er iedere dag een paar seconden bewust naar kijkt, dan is dat voor mij wel degelijk een vorm van heling.
Misschien is dat ook waarom sommige mensen zich aangetrokken voelen tot rustgevende kunst. Niet omdat een schilderij letterlijk iets voor je kan oplossen, maar omdat het je even uit de drukte van alledag kan halen.
Waarom meerdere mensen hetzelfde voelen
Wat ik bijzonder vind aan Guided, is dat ik inmiddels van meerdere mensen vrijwel dezelfde soort reactie heb gekregen. Mensen die er een liefdevolle aanwezigheid in ervaren.
Een gevoel van bescherming. Zachtheid. Iets dat hen raakt zonder dat ze precies kunnen uitleggen waarom. Dat vind ik fascinerend.
Want natuurlijk kun je zeggen: ons brein is ongelooflijk goed in het herkennen van patronen. We geven betekenis aan vormen en kleuren. We projecteren onze eigen ervaringen op wat we zien. En dat is waarschijnlijk ook allemaal waar. Maar daarmee is de ervaring nog niet minder echt.
Misschien is dat wel wat kunst doet
Misschien is dat ook waarom mensen al duizenden jaren kunst maken. We hebben kunst niet nodig om te overleven. Je kunt prima een dak boven je hoofd hebben, eten in je koelkast en functioneren zonder ook maar één schilderij aan je muur. En toch vullen mensen hun huizen met kunst. We hangen schilderijen aan de muur.
Zetten beelden neer. Maken foto’s. Schrijven muziek. Dansen. Tekenen. Zingen.
Alsof er ergens diep in ons een behoefte zit om iets zichtbaar, hoorbaar of voelbaar te maken wat niet altijd in woorden past.
Misschien is kunst daarom wel helemaal geen luxe. Misschien is het een manier waarop wij als mens contact maken met iets wat groter is dan ons rationele verstand.
En toen begreep ik de naam
Achteraf moest ik glimlachen om de naam die ik het schilderij uiteindelijk gaf.
Guided. Geleid.
Want juist tijdens het maken ervan had ik geprobeerd het beeld een bepaalde kant op te sturen. En juist toen ik de controle een beetje losliet, ontstond er iets wat ik zelf niet had kunnen bedenken. Misschien is dat wel de mooiste metafoor voor het leven.
We denken dat we weten hoe iets eruit moet zien. We maken plannen. We sturen en controleren. We proberen de juiste kleuren op de juiste plek te krijgen. En ondertussen kan er iets veel mooiers ontstaan wanneer we bereid zijn om niet alles zelf te bepalen.
Kan kunst helend zijn?
Dus ja. Ik geloof dat kunst helend kan zijn.
Niet omdat ieder schilderij een magische werking heeft.
Niet omdat je een bepaald kunstwerk boven je bed hangt en vervolgens alle problemen van de wereld verdwijnen.
Maar omdat kunst iets kan openen. Of, als je daar net als ik voor openstaat, zelfs een verbinding kan leggen met iets wat je niet helemaal kunt verklaren.
Voor mij is Guided precies dat geworden. Een schilderij dat ik niet van plan was te maken. Een beeld dat anders werd dan ik had bedacht.
En uiteindelijk misschien wel een van de meest geliefde schilderijen die ik ooit heb gemaakt. Niet omdat ik dat bewust zo heb geschilderd. Maar omdat ik het blijkbaar niet helemaal zelf hoefde te maken.
En wellicht is dat precies wat kunst ons komt leren:
Je hoeft niet altijd te weten waar je naartoe gaat om ergens liefdevol naartoe geleid te worden.
Guided
Guided is onderdeel van mijn collectie abstracte, intuïtief gemaakte kunst. Een origineel schilderij beschikbaar als premium fine art poster of canvas voor wie niet alleen iets moois aan de muur zoekt, maar ook iets wil ervaren, voelen of ontdekken.
Misschien vind je dit ook leuk














